25 september 2022 – Jens De Vleminck, Si vis pacem para bellum – Freud over oorlog en ‘eeuwige vrede’

25 september 2022 – Jens De Vleminck, Si vis pacem para bellum – Freud over oorlog en ‘eeuwige vrede’

This post is also available in: Français (Frans)

Openings lezing

Volgens sommige commentatoren voltrok zich op 24 februari 2022 een nieuwe Zeitwende. De oorlog in Oekraïne noopte het Westen afscheid te nemen van een ‘geopolitieke vakantie’ die inging na de implosie van de Sovjet-Unie. Het oorlogsgeweld ten gevolge van het Russische imperialisme interpelleert de staat van de Europese Unie, die oorspronkelijk als vredesproject in het teken van ‘Nooit meer oorlog’ stond.

De vraag ‘Waarom oorlog?’ katapulteert ons van de zomer van 2022 negentig jaar terug in de tijd. Tijdens de hoogzomer van 1932 nodigt Albert Einstein, promotor van het internationaal pacifisme en van het liberale internationalisme, Sigmund Freud uit om na te denken over wat Einstein aanduidde als “de belangrijkste vraag van onze beschaving”, met name: “Is er een weg om mensen van het onheil van oorlogen te bevrijden?” (Freud 1933b: 236). Einsteins brief zal, samen met Freuds antwoordbrief, in 1933 in vier talen als de brochure ‘Waarom oorlog?’ (1933b) verschijnen – om regelrecht op de index te worden geplaatst en om vervolgens aan de vlammen te worden toevertrouwd.

Tijdens deze lezing neem ik de brochure ‘Waarom oorlog?’ (1933b) als centraal uitgangspunt. Ik bevraag en her-contextualiseer Freuds reflecties over oorlog en ‘eeuwige vrede’ in het licht van zijn culturele geschriften en confronteer hen daarbij met de tijdens het interbellum vigerende internationaal-politieke en rechtsfilosofische opvattingen. Vervolgens maak ik de brug naar vandaag. Wat kan de brochure ‘Waarom oorlog?’ ons vandaag mee helpen verhelderen inzake de complexiteit van de oorlogssituatie op het Europese continent (en elders), inzake een mogelijke uitkomst van de oorlog en inzake de opdracht om een wissel te trekken op een vredevolle toekomst?

10u30

Novotel Brussels City Center, Zwarte Lievevrouwstraat 32, 1000 Brussel

Niet leden: 15 €; studenten en werkzoekenden: 5 €