Accéder au contenu principal

Corpus ex machina:

Jens DE VLEMINCK

20270319 05 Jens DE VLEMINCK BSP EBP HEADERS 2026 27

Corpus ex machina: Tausk over waan en lichamelijkheid in de psychose

Corpus ex machina – Tausk over waan en lichamelijkheid in de psychose

Jens De Vleminck

In psychoanalytische kringen is de Weense psychiater en psychoanalyticus Viktor Tausk (1879-1919) veelal bekend wegens de tragische omstandigheden van zijn vroegtijdige dood. De bredere context van zijn laatste levensjaren gaf tijdens de jaren 1970-1980 aanleiding tot een bekende controverse tussen P. Roazen en K. Eissler. De aandacht voor de petite histoire overschaduwde echter lange tijd het intellectuele belang van Tausks psychoanalytische nalatenschap – hoewel zijn verzameld werk vanaf 1975 in verschillende talen werd gepubliceerd. Daarin wordt duidelijk dat Tausk vanaf 1909 een invloedrijke doch – in tegenstelling tot C.G. Jung, S. Ferenczi en K. Abraham – relatief onvermelde discussiepartner was van Freud. Tijdens de beginjaren van de psychoanalyse drukte Tausk zijn stempel op de freudiaanse theorievorming en kliniek inzake onder meer het narcisme, de melancholie en de psychose.

Deze lezing gaat voorbij aan Tausks biografische lotgevallen en focust specifiek op zijn reflecties over de waan en de rol van het lichaam in de psychose en de schizofrenie. Ik beperk me daarbij voornamelijk tot een lectuur van zijn bekendste en ook laatste artikel, met name ‘Über die Entstehung des “Beeinflussungsapparates” in der Schizophrenie’ (1919). Deze tekst wordt algemeen beschouwd als ‘een klassieker inzake het psychologisch begrip van de schizofrenie’ (Roazen 1991) en kreeg eerder expliciete aandacht van analytici als H. Deutsch (1919), W. Reich (1933), M. Mahler (1959), H. Searles (1965), W. Bion (1967) en D. Anzieu (1985).

 

Corpus ex machina: Tausk sur le délire et la corporéité dans la psychose

Dans les milieux psychanalytiques, le psychiatre et psychanalyste viennois Viktor Tausk (1879-1919) est surtout connu pour les circonstances tragiques de sa mort prématurée. Le contexte plus large de ses dernières années de vie a donné lieu, au cours des années 1970-1980, à une célèbre controverse entre P. Roazen et K. Eissler. Cependant, l'attention portée à la petite histoire a longtemps éclipsé l'importance intellectuelle de l'héritage psychanalytique de Tausk – bien que ses œuvres complètes aient été publiées dans plusieurs langues à partir de 1975. Il y apparaît clairement que Tausk fut, dès 1909, un interlocuteur influent de Freud, bien que relativement méconnu par rapport à C.G. Jung, S. Ferenczi et K. Abraham. Durant les premières années de la psychanalyse, Tausk a marqué de son empreinte la théorie et la clinique freudiennes, notamment en ce qui concerne le narcissisme, la mélancolie et la psychose.

Cette conférence laisse de côté les aléas biographiques de Tausk pour se concentrer spécifiquement sur ses réflexions concernant le délire et le rôle du corps dans la psychose et la schizophrénie. Je me limiterai principalement à une lecture de son article le plus célèbre et également le dernier, à savoir « De la genèse de "l'appareil à influencer" dans la schizophrénie » (“Über die Entstehung des “Beeinflussungsapparates” in der Schizophrenie “, 1919). Ce texte est généralement considéré comme « un classique de la compréhension psychologique de la schizophrénie » (Roazen 1991) et a bénéficié de l'attention explicite d'analystes tels que H. Deutsch (1919), W. Reich (1933), M. Mahler (1959), H. Searles (1965), W. Bion (1967) et D. Anzieu (1985).

 

 

 

 

 

 

 

INSCHRIJVINGEN indien mogelijk voor vrijdag /  INSCRIPTIONS si possible pour vendredi

Communicatie / Communication :

DE VLEMINCK + uw naam en voornaam + e-mail / DE VLEMINCK + votre nom et prénom + e-mail

Niet-leden 15€ Non-membres / Studenten, werkzoekenden 5€ Étudiants, demandeurs d’emploi:

BE85 0682 2833 5906

(Accreditatie aangevraagd / Accréditation demandée)